آیا بوی نامطبوع تهران ناشی از فعالیت گسل های زلزله است؟

به گزارش وبلاگ عینک شب، استاد پژوهشگاه زلزله شناسی به شرح جزئیاتی از دلایل بوی نامطبوع اخیر در پایتخت پرداخت.

آیا بوی نامطبوع تهران ناشی از فعالیت گسل های زلزله است؟

به گزارش این روز ها تهران علاوه بر معضل آلودگی هوا و افزایش غلظت آلاینده های جوی با مشکل پیچیده شدن بوی نامطبوع نیز رو به رو است. بویی که کمیته ویژه ای برای تعیین شدن علت آن در استانداری تشکیل شده است. در گزارشات اولیه ردپای دی اکسید گوگرد در بوی نامطبوع تهران اعلام شده است. هر چند برخی از مسئولان نیز در سخنانی اعلام کرده اند که علت بو تعیین است، ولی قرار نیست رسانه ای شود.

اما این روز ها زمزمه های زیادی به گوش می رسد سخنانی که مردم در گوش هم زمزمه می کنند راه خروج اضطراری را در اطراف خیابان ها و اتوبان ها دیده اید متوجه شده اید بیلبورد های تبلیغاتی در سطح شهر چقدر کم شده است اعلام شده این بوی نامطبوع پیچیده در سطح شهر ناشی از گوگرد است تصاعد بوی گوگرد ناشی از فعالیت گسل های زلزله است

سخنان و جمله هایی که باعث ایجاد اضطراب و دلهره در بین پایتخت نشینان شده و باعث شده همگی تصور کنند زلزله ای مهیب در راه است امری که مهدی زارع، رئیس پژوهشگاه زلزله شناسی آن را رد کرد و در پاسخ به سوال خبرنگار گفت: این موضوع بازی با افکار عمومی است

مهدی زارع، استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله، درباره میزان صحت و سقم این خبر گفت: بوی نامطبوع در تهران وجود دارد، ولی اینکه این بو ارتباطی به زلزله دارد ابتدا مسئولین باید منابع انتشار این بو را معرفی کنند. اگر اعلام می شود که بوی گوگرد ناشی از زلزله است علی الاصول باید به یک گسل مربوط باشد در حالی که در تهران گسل فعال نداریم.

استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی در ادامه گفت: در جا هایی اعلام می کنند که بوی بد احساس شده، ولی محل های گسلش آن را اعلام نمی کنند در صورتی که باید محل های گسلش اعلام شود مثلا اگر بگویند بوی بد در جاده هراز در منطقه آب اسگ و رینه و لاریجان و... بیشتر شده و بوی گوگرد استشمام می شود می گفتیم این بو به چشمه های گوگردی دماوند مرتبط است.

زارع در ادامه اضافه کرد: آتش نشان دماوند هم در این منطقه وجود دارد و آتشفشان فعال هم وجود دارد اگر کسی این حرف را برای آن منطقه بزند می توان محل های وقوع زلزله های خرد و کوچک را بررسی کرد که آیا این بو به زلزله وابسته است یا خیر.

این استاد پژوهشگاه زلزله شناسی در ادامه گفت:، اما در تهران و اطراف تهران چشمه گوگردی فعال مثل دماوند و هزار نداریم؛ بنابراین مطرح کردن این موضوع به عنوان تئوری زمانی مورد قابل نقد و بررسی است که یک دلیلی هم برای آن آورده شده باشد.

زارع در ادامه تاکید کرد: جدای از این موضع احتمال زلزله همیشه در تهران بالاست. این فاکتور نه قابل رد است و نه قابل اثبات است و چیزی که نه قابل رد است و نه قابل اثبات علمی نیست.

استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی در ادامه اضافه کرد: طرح موضوع علت انتشار بوی گوگرد در تهران و ربط داشتن آن به زلزله قابل استناد و علمی نیست. نه تنها چشمه فعال در این مناطق تهران و اطراف تهران نداریم حتی چشمه گوگردی که در این ماه ها فعال شده باشد نیز نداریم.

این استاد پژوهشگاه زلزله شناسی گفت: اگر ما معادن و چشمه های گوگردی داشته باشیم آن ها در طول سال فعال هستند چطور است که از فعال شدن این چشمه ها در اردیبهشت و شهریور خبری نیست و چطور است که فقط وقتی به این فصل و آلودگی هوا می رسیم این بو ها زیاد می شود.

زارع در ادامه گفت: به نظر من این بوی نامطبوع که در این فصل به مشام می رسد به دلیل آلودگی های محیطی است، ولی اینکه به یکباره مطرح می شود که قرار است زلزله بیاید و این بو از منشا گسل است از نظر علمی قابل استناد نیست و رد است.

استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی در ادامه گفت: کسانی که ادعا می کنند این بو ناشی از گوگرد است باید پاسخ دهند که با چه استنادی این ادعا را مطرح می کنند.

این استاد پژوهشگاه زلزله شناسی در ادامه اضافه کرد: فعالیت های حرارتی دماوند از جمله چشمه ها در میانه سال 97 گرمای بیشتری نشان می دهند یعنی در فصل تابستان و مرداد و شهریور گرمایی بیشتری دارند و چشمه ها هم بیشتر خودشان را نشان می دهند پس چرا در این فصل بوی نامطبوع ناشی از گوگرد نداریم.

زارع در ادامه گفت: در آذر و دی ما معمولا آلودگی داریم، ولی نباید به بهانه اینکه دلسوز زلزله تهران هستیم و به بهانه اینکه مدیریت بحران در تهران خوب عمل نمی کند و به بهانه اینکه احساس مسئولیت می کنیم هیچ کدام از آن ها توجیه گر این نیست که مطرح کنیم که قرار است در تهران زلزله بیاید.

این استاد تمام پژوهشگاه زلزله شناسی در ادامه گفت: مطرح شدن این امر که علت بوی نامطبوع تهران و نشات دریافت از گوگرد و نشان دهنده وقوع زلزله است در واقع بازی با افکار عمومی است.

وی در ادامه گفت: اینکه گاز ها در قبل از زلزله ها بیشتر ساطع می شوند درست است، ولی گاز ساطع شده گاز رادون است نه گوگرد.

زارع در ادامه درباره امکانات پیش بینی زلزله در ایران تاکید کرد: ما درحال حاضر روش علمی این پیش یابی را داریم، اما زمانی این روش در ایران کارآیی خواهد داشت که تعداد ایستگاه ها افزایش یافته، شبکه لرزه نگاری در کشور توسعه بیابد و اطلاعات بهتر دریافت شود.

زارع اضافه کرد: با درس هایی که اکنون از زلزله های مهم در دنیا گرفته ایم (به ویژه زلزله 20 اسفند 89 توهوکو، سندای ژاپن) دریافته ایم که باید در نقشه های پهنه بندی خطر زلزله با هدف ارزیابی مجدد و برآورد واقع بینانه خطر بازنگری کنیم. به این ترتیب تمام سطوح خطر در آیین نامه زلزله نیز باید مورد بازنگری و به روزرسانی قرار گیرد. روش های بسیار جالبی ایجاد شده است که پیش بینی مکانی را با دقت های نسبتا بالا می تواند انجام دهد (مانند روش سنجش تغییرات تنش کولمب) و از سوی دیگر سامانه هایی برای پیش بینی آنی و اعلام و هشدار اتوماتیک رسید موج برشی (که معمولا موج ثانویه و مخرب است و بعد از موج فشاری اولیه می رسد) درست شده و به عنوان سامانه های هشدار پیش هنگام زمین لرزه (Earthquake Early Waning Systems) شناخته می شوند.

این استاد پژوهشگاه زلزله شناسی در ادامه گفت: به عبارتی، باید در دسترسی به داده های زمین لرزه ها در ایران و گسترش شبکه های لرزه نگاری ساماندهی مناسبی انجام شود که چنین برنامه ای در حال حاضر دنبال می شود.

وی در ادامه درباره شواهد وقوع زلزله گفت: در کالیفرنیا در 6 درصد موارد شواهد محیطی زلزله دیده شده که پیشاپیش گاز منتشر شده و در حدود یک هفته بعد از انتشار گاز، زلزله رخ می دهد. همزمان با زلزله بزرگ برخی از گاز ها مجددا انتشار پیدا می کند و بعد از زلزله بین 5 تا 7 روز تا فاصله 50 کیلومتری، سنسور ها انتشار گاز رادون را می توانند ثبت کنند. در اتحادیه اروپا برای 10 درصد زلزله ها سنسور ها انتشار گاز رادون را ثبت کرده است.

استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی اضافه کرد: مسئله گازی که به عنوان بوی نامطبوع مطرح است با زلزله ارتباط داشته باشد باید همزمان با آن یکسری گزارش ها وجود داشته باشد از آن جمله زلزله های کوچک با بزرگی 3 ریشتر است.

زارع گفت: فرض کنیم بوی نامطبوع مربوط به گسل باشد، باید شواهد مربوط به زلزله از جمله زلزله کوچک داشته باشیم. در حالی که در تهران و اطراف آن زلزله های بالای 2 و نیم گزارش نشده و این امر چیزی نیست که پنهان بماند بنابراین فقدان شواهد مربوط به گسل و زلزله شناسی سبب می شود احتمال انتشار بوی نامطبوع را با زلزله بزرگ تهران وابسته ندانیم.

استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی گفت: نیمه عمر رادون 4 روز است که مهم ترین شاهد زلزله برای پیش بینی زلزله است.

زارع اضافه کرد: در زلزله لاکوییلا در 16 فروردین 1388 تغییرات رادون را یکی از فیزیکدانان یک هفته قبل گزارش داد، اما کمیته کشوری ریسک ایتالیا گفت زلزله اتفاق نمی افتد، اما زلزله رخ داد و کار کمیته به دادگاه کشیده شد.

استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی اظهار کرد: طی 6 دهه گذشته زلزله های معروفی که با تغییرات گاز رادون همراه بوده است رخ داده حدود 90 زلزله بوده که بررسی تغییرات این گاز، رادون سنج می خواهد. این دستگاه در سازمان انرژی اتمی وجود دارد، اما شبکه ای از ایستگاه های رادون سنجی باید از طرف این سازمان توسعه یابد.

وی در ادامه گفت: در روش پیش یابی، (پیش بینی احتمالی) دانشمندان روی یک منطقه خاص کار کرده و داده ها و اطلاعات - به طور مداوم به روز شونده - را از پایگاه های لرزه نگاری بسته محلی و ملی می گیرند که فعالیت لرزه خیزی منطقه را بصورت آن لاین (برخط) ثبت می کنند. سپس براساس مدل های آماری، به تحلیل خطر به روش احتمالی می پردازند.

زارع گفت: شیوه بکار رفته در محاسبه احتمالی زمین لرزه همان روش مطالعه پهنه بندی خطر زلزله است که به شکل کلاسیک در ایران و دنیا، سال ها برای تعیین احتمالی رخداد زلزله ها از آن استفاده می شود که حاصل آن به صورت نقشه های پهنه بندی در، در ایران هم منتشر می شود.

استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی اظهار کرد: در این روش با در نظر دریافت تمام زلزله های بزرگ و کوچکی که دستگاه های لرزه نگار پایگاه های موجود ثبت می کنند و برآورد آماری از زلزله های گذشته، پیش یابی زمین لرزه انجام شده و نتیجه برآورد احتمالی برای یک بازه بیست و چهار ساعته بر اساس شدت زلزله محاسبه می کنند.

زارع در ادامه گفت: بنابراین در این روش پیش بینی احتمالی خطر در کالیفرنیا در یک زمان بیست و چهار ساعته انجام می شود و تحلیل های آماری با استفاده از داده های به روز شونده شبکه های لرزه نگاری از ایستگاه های لرزه نگاری متعدد، دریافت می شود و کار برآورد خطر را برای یک فاصله زمانی کوتاه انجام می دهند.

استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی اضافه کرد: باید بر عدم اطلاق پیش بینی به این روش تاکید کرد. در پیش بینی، زمان، مکان و اندازه وقوع زمین لرزه گفته می شود، اما این روش، تنها احتمال رخ دادن آن را، با بیان شدت زلزله، برآورد می کنند، به عبارتی: شدت پارامتری کیفی است که براساس آن مقادیر خرابی ها سنجیده می شود و پیش یابی شدت یک زمین لرزه پارامتری است که می تواند برای مردم عادی نیز بر اساس مقدار خرابی های قابل انتظار قابل فهم باشد. فهم میزان خرابی ها برای مردم میسر است، اما ارائه شتاب یک زمین لرزه فقط برای مهندسان زلزله قابل کاربرد است.

زارع در ادامه اظهار کرد: این الگو مبتنی بر روش آماری است. یعنی ابتدا بااستفاده از اطلاعات مربوط فعالیت گسل های کالیفرنیا خطر زلزله را ارزیابی می کند، سپس با براورد پارامتر های لرزه خیزی بر اساس زلزله هائی که در چند ساعت گذشته در منطقه رخ داده است احتمال رخداد مقدار های مختلف شدت زلزله را محاسبه می کند.

نتایج بدست آمده به صورت یک نقشه ساده رنگی به نمایش درمی آید که از رنگ آبی-احتمال صفر- به رنگ قرمز-خطر بالا- تغییر می یابد.

استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی ادامه داد: از آنجایی کالیفرنیا مجهز به شبکه پیشرفته ای ازلرزه نگارهااست که بطور شبانه روزی فعالیت های لرزه خیزی را کنترل می کنند مکان مناسبی برای آزمایش این روش پیش یابی زلزله محسوب می شود.

زارع اضافه کرد: ایران درطی سالیان، به طور کلاسیک و مانند بسیاری از کشور های دنیا، مطالعه پهنه بندی خطر زلزله را انجام می دهد، اما امکان اجرای روش پیش یابی زمین لرزه در حال حاضر در ایران به صورت آزمایشگاهی دنبال می شود.

منبع: میزان

منبع: باشگاه خبرنگاران جوان

به "آیا بوی نامطبوع تهران ناشی از فعالیت گسل های زلزله است؟" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "آیا بوی نامطبوع تهران ناشی از فعالیت گسل های زلزله است؟"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید